Η φτωχή χώρα που δε δανείζεται και δε χρωστάει

Εσθονία, ένα ξεχωριστό οικονομικό παράδειγμα «Έχουμε πολύ δρόμο ακόμη για να γίνουμε Εσθονία», είχε πει ο Ευάγγελος Βενιζέλος, εν έτει 2012, σε μια συνέντευξή του σε τηλεοπτικό πάνελ, ως τότε υπουργός οικονομικών, αναφερόμενος στο ενδεχόμενο να μειωθούν οι μισθοί της χώρας στα επίπεδα της μικρής βαλτικής χώρας.Τρία χρόνια αργότερα, μόλις την προηγούμενη εβδομάδα, η γερμανική Die Welt παρουσίασε τη θέση της υπουργού οικονομικών της χώρας, στην οποία εξέφραζε πως «η κλάψα της Ελλάδας ενοχλεί τα πρώτα θύματα της κρίσης». Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Μαρίς Λαουρί, νέα υπουργός οικονομικών της Εσθονίας, δήλωνε ενοχλημένη από την στάση του έλληνα ομολόγου της, ο οποίος χαρακτήρισε την κατάσταση της χώρας μας ως «ανθρωπιστική κρίση», υπογραμμίζοντας πως η χώρα της πέτυχε να ξεφύγει της κρίσης «έχοντας απλά μια ξεκάθαρη θέση απέναντι στο λαό της».
Η Εσθονία που μαζί με τις Λετονία και Λιθουανία, αποκαλούνταν «Οι τίγρεις της Βαλτικής» εξαιτίας της γρήγορης ανάπτυξής τους, παρόμοια με εκείνη των ασιατικών χωρών, αντιμετώπισε σοβαρό πρόβλημα μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers. Το ξεπέρασε, αλλά το 2009 η κατάσταση χειροτέρευσε με την ανεργία να εκτοξεύεται. «Το καλό παιδί» της Ευρώπης υπερπήδησε και αυτό το εμπόδιο. Σήμερα, παρά το γεγονός πως ανήκει στις 5 φτωχότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με το ΑΕΠ της να αναλογεί μόλις στο 0,2% του κοινοτικού, δεν αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα με την οικονομία της, το δημόσιο χρέος της ή την ανεργία της ενώ η φοροδοτική συμμόρφωση των πολιτών ξεπερνά το εντυπωσιακό 93%!
Πώς τα καταφέρνει όμως η φτωχή συγγενής της Ευρώπης και δεν δανείζεται από τις αγορές, καταρρίπτοντας με τον τρόπο αυτό τον κανόνα που θέλει τις μικρότερες οικονομίες της Ευρώπης να αντιμετωπίζουν τα μεγαλύτερα προβλήματα;

Η εσθονική οικονομία δε λειτουργεί με τους όρους μιας σύγχρονης οικονομίας
Η απομακρυσμένη χώρα, τοποθετημένη στην ανατολική γωνιά του χάρτη, αντίθετα με τις προβλέψεις επενδυτών αναλυτών και ξένων οίκων, δεν απασχόλησε ποτέ μέχρι τώρα τα μέλη των τεχνικών επιτελείων και του Eurogroup και δε φαντάζει πιθανό να τα απασχολήσει και στο μέλλον. Πέρα των δηλώσεων της υπουργού Οικονομικών της χώρας, το σίγουρο είναι πως η εσθονική οικονομία δε λειτουργεί με τους όρους μιας σύγχρονης οικονομίας. Δε δανείζεται οπότε κατ' επέκταση δεν αντιμετωπίζει τα συνήθη προβλήματα κάθε αναπτυγμένης οικονομίας.
Εισηγμένη στην ζώνη του ευρώ εδώ και τέσσερα χρόνια, έχει να εκδώσει ομόλογο πάνω από δέκα χρόνια, τελευταία φορά ήταν το 2002 όπου εκδόθηκε ένα δεκαετούς ωρίμανσης. Σήμερα το ομόλογο έχει εξοφληθεί χωρίς να αντικατασταθεί χωρίς δηλαδή να μετακυλήσει το χρέος στο διηνεκές μέσω νέων εκδόσεων. Δεδομένης της απουσίας νέων εκδόσεων χρέους καθώς και γενικότερα της έκδοσης ομολόγων, το ποσοστό του δημοσίου χρέους της χώρας, που άγγιξε πέρυσι το 9,6% του ΑΕΠ, φαντάζει υψηλό.
Στην αποφυγή της οικονομικής δουλείας της χώρας σίγουρα συμβάλλει το μικρό μέγεθός της, 1,3 εκατ. κάτοικοι και συνολική έκταση 45.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Έχοντας ανεξαρτητοποιηθεί το 1991 από την Σοβιετική Ένωση, οι κυβερνώντες έθεσαν ως στόχο να προσεγγίσουν τις ευρωπαϊκές δυτικές οικονομίες. Η χώρα έγινε μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ το 2004 ενώ το ευρώ υιοθετήθηκε μόλις το 2011. Τα χρόνια πριν την εισαγωγή της η Εσθονία κινήθηκε με δάνεια από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων με όρους που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν σχετικά συμβατοί. Οι φορές που απευθύνθηκε στις αγορές για ρευστότητα, ήταν ελάχιστες και πραγματοποιήθηκαν στην πλειονότητά τους μέσω σύντομων σε διάρκεια εκδόσεων.
Παραδείγματα χωρών που χρεοκόπησαν από τα «ανοίγματά» τους, όπως εκείνο της Ρωσίας το 1997-98, φαίνεται να έχουν αυθυποβάλλει τους ηγέτες στην σχετικά ακριβότερη αλλά πιο σίγουρη επιλογή ρευστότητας με απευθείας δανειακές συμβάσεις από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων με ταυτόχρονη όσο το δυνατόν μεγαλύτερη απορρόφηση των κεφαλαίων που διατίθενται στη χώρα μέσω ευρωπαϊκών ταμείων.

Η επένδυση στη βιομηχανία της Πληροφορικής
Τρανό παράδειγμα της προαναφερθείσας εποικοδομητικής απορρόφησης κεφαλαίων από τα ευρωπαϊκά ταμεία είναι αυτό της τεχνογνωσίας την οποία η χώρα είναι σήμερα σε θέση να εξάγει ακόμα και στην Ελλάδα. Αρχής γενομένης από την προηγούμενη δεκαετία η Εσθονία επένδυσε στη βιομηχανία της Πληροφορικής, εκπαιδεύοντας δωρεάν όλους τους ενηλίκους στη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών με ρυθμούς θεαματικούς, 100.000 άτομα ετησίως. Κάπως έτσι τα αποτελέσματα θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν με τη σειρά τους εντυπωσιακά με τα νούμερα να επιβεβαιώνουν το προφανές. Πάνω από το 76% τους πληθυσμού μπαίνει και χρησιμοποιεί καθημερινά το διαδίκτυο ενώ το ποσοστό για τους κάτω των 35 ετών εκτινάσσεται στο απίθανο 98%.
Αναμενόμενο ήταν λοιπόν η ηλεκτρονική διακυβέρνηση που εφαρμόζεται εδώ και μερικά χρόνια να παρέχει στους πολίτες όλες τις υπηρεσίες διαδικτυακά. Το 95% των φορολογικών δηλώσεων γίνεται ηλεκτρονικά, ενώ στις τελευταίες εκλογές το ¼ του πληθυσμού επέλεξε να ψηφίσει μέσω του υπολογιστή. Με την ηλεκτρονική τους ταυτότητα οι πολίτες έχουν δωρεάν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, κοινωνικά προγράμματα και επιδόματα, εκπαίδευση ακόμα και άθληση. Δεδομένης της τεχνογνωσίας, πολλές είναι και οι διμερείς συμφωνίες για την εξαγωγή της - ειδικά στους τομείς της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, (e-government) και της καταπολέμησης της διαφθοράς - οι οποίες έχουν κατά κύριο λόγο συναφθεί με ευρωπαϊκές χώρες, μια εξ' αυτών και η Ελλάδα.
Η τεχνολογική εξειδίκευση και πρωτοπορία της χώρας όμως δεν προσέφερε μόνο τα έσοδα από την εξαγωγή της. Οι σχέσεις πρότυπο, κράτους-πολιτών, που αναπτύχθηκαν με αφορμή την ηλεκτρονική διακυβέρνηση της χώρας, έδωσε στο κράτος την δυνατότητα να μειώσει την φορολογική επιβάρυνση και παρόλα αυτά να έχει περισσότερα έσοδα. Λάμβανε μεν λιγότερα από κάθε υπόχρεο αλλά ήταν πολύ μεγαλύτερη φοροεισπρακτική συμμόρφωση των πολιτών. Έτσι ο φόρος εισοδήματος, ενιαίος για τα φυσικά πρόσωπα, μειώθηκε στο 21% από 26% που ήταν το 2004 και το ποσοστό της φοροδοτικής συμμόρφωσης ξεπέρασε το 93%, ποσοστό ρεκόρ στην Ευρωζώνη.
Σε αντίθεση με όλα αυτά, όμως, η Εσθονία παραμένει στην πεντάδα των φτωχότερων χωρών της ευρωζώνης. Αυτός είναι ίσως ο λόγος που οικονομολόγοι και επιχειρηματίες, ειδικά τώρα που η ΕΚΤ ξεκινά πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης, πιέζουν την κυβέρνηση να πάψει να κρατά ομπρέλα όταν βρέχει ευρώ και να ανοιχτεί για να μπορέσει να χρησιμοποιήσει τα φτηνά κεφάλαια χρηματοδότησής για βασικά έργα υποδομών, όπως η κατασκευή σιδηροδρομικού δικτύου και νέων αυτοκινητοδρόμων.
Η αντίσταση της κυβέρνησης παραμένει σθεναρή με το βασικότερο επιχείρημα να κάνει λόγο για περαιτέρω ενδυνάμωση της οικονομίας πριν υποκύψει στις Σειρήνες των αγορών.
Συγκεκριμένα το άνοιγμα προβλέπεται για όταν το ΑΕΠ της χώρας ξεπεράσει το 75% του κοινοτικού μέσου όρου, το οποίο σήμερα αγγίζει το 73%, μια διαδρομή δηλαδή που εκτός από δύσκολη φαντάζει σίγουρα και μακρά.

πηγή: newsbeast.gr Διαβάστε περισσότερα για αυτό το θέμα....

Δυστυχώς, δεν έχουμε γίνει, ακόμα, Εσθονία

Τον Μάρτιο του 2012, ένας πολιτικός έλεγε, γελώντας, σε τηλεοπτική εκπομπή, με εντελώς απαξιωτικό τρόπο, ότι «δεν έχουμε γίνει, ακόμα, Εσθονία. Η Εσθονία είναι πολύ πίσω από εμάς». Το περίεργο όμως είναι ότι με την Εσθονία έχουμε διμερή συμφωνία, για να πάρουμε τεχνογνωσία σχετικά με το «e-Government και τη χρήση της Πληροφορικής, για την καταπολέμηση της διαφθοράς και της γραφειοκρατίας». Ακόμα πιο περίεργο όμως είναι το γεγονός ότι το φθινόπωρο του 2011 κυβερνητικό κλιμάκιο του υπουργείου Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, είχε πάει στην Εσθονία προκειμένου να αποκτήσει τη δική του άποψη σχετικά με τη χρήση της Πληροφορικής στη διακυβέρνηση της χώρας αυτής. Δηλαδή, από τη μια μεριά πάμε να δούμε πώς δουλεύουν για να τους αντιγράψουμε και από την άλλη, λέμε ότι είναι «πολύ πίσω από εμάς». Τέτοια είναι η αντίφασή μας.
Θα προσπαθήσω να σας δώσω μια εικόνα σχετικά με την πληροφορική και την εξυπηρέτηση του πολίτη στη μικρή αυτή χώρα και είμαι απολύτως βέβαιος ότι θα βγάλετε (σε αντιδιαστολή) πολύ χρήσιμα συμπεράσματα τόσο για το πολιτικό μας σύστημα, όσο και για τη δημόσια διοίκησή μας. Η Εσθονία είναι μια μικρή χώρα της Βαλτικής με πληθυσμό 1,4 εκατ. κατοίκους και συνολική έκταση 45.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Είναι μέλος της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ από το 2004 και υιοθέτησε το ευρώ το 2011. Ανεξαρτητοποιήθηκε από τη Σοβιετική Ενωση το 1991. Αν θέλουμε να δούμε πού βρίσκεται η χώρα αυτή από τεχνολογικής πλευράς, φτάνουν μόνο τα ακόλουθα στοιχεία: Η διείσδυση του Ιντερνετ καλύπτει το 76% του πληθυσμού. Το 98% των κατοίκων, που είναι κάτω από 35 χρόνων, είναι συστηματικοί χρήστες του. Υπάρχει πλήρης και ολοκληρωμένη ηλεκτρονική διακυβέρνηση η οποία λειτουργεί εδώ και μερικά χρόνια, η οποία παρέχει στους πολίτες όλες τις υπηρεσίες μέσω του Διαδικτύου. Το 95% όλων των φορολογικών δηλώσεων (επιχειρήσεων και ιδιωτών) γίνεται ηλεκτρονικά. Τέλος όλες οι εκλογές που έγιναν από 2005 και μετά, επιτρέπουν την ψηφοφορία και μέσω του Διαδικτύου. Στις τελευταίες εκλογές, περίπου το 25% των ψηφοφόρων ψήφισαν μέσω του Ιντερνετ. Το υπουργικό συμβούλιο συνεδριάζει με τους υπολογιστές μπροστά στους υπουργούς και όλες οι αποφάσεις καταγράφονται και υπογράφονται ηλεκτρονικά επί τόπου! Στην Ελλάδα χρειάζονται εβδομάδες και ορισμένες φορές και μήνες.
Πριν σας αναφέρω μερικές άλλες υπηρεσίες σχετικά με την εξυπηρέτηση των πολιτών της Εσθονίας, θα σας δώσω δύο απίστευτα εντυπωσιακά παραδείγματα. Οποιοσδήποτε Εσθονός πολίτης μπορεί να δημιουργήσει και να λειτουργήσει μια επιχείρηση μέσα σε 15 λεπτά, από όπου και αν βρίσκεται, ακόμα και σε άλλη χώρα! Η συμπλήρωση της φορολογικής δήλωσης για τη μεγάλη πλειονότητα των Εσθονών διαρκεί λιγότερο από 5 λεπτά! Τους έρχεται (μέσω Ιντερνετ) προσυμπληρωμένη, αρκεί να απαντήσουν «Ναι» σε τρεις ή τέσσερις ερωτήσεις και τελείωσαν. Είναι τόσο μεγάλη η συμμόρφωση (compliance) των πολιτών στο σύστημα, ώστε σύμφωνα με τον Πρόεδρο της χώρας, από το γεγονός αυτό μειώσανε τη φορολογία! Και μια και μιλάμε για τη φορολογία, ο φόρος εισοδήματος για τα φυσικά πρόσωπα είναι ενιαίος 21% (το 2004 ήταν 26%) με αφορολόγητο 1.728 ευρώ. Να γιατί οι πολίτες συμμορφώνονται. Προτιμούν να πληρώσουν το 21% και όχι τους δικούς μας πανύψηλους συντελεστές. Μακάρι να γινόμασταν Εσθονία!
Διαχρονικά και τηλεγραφικά έγιναν τα ακόλουθα: e-Φορολογία το 2000, m-Στάθμευση (ελεγχόμενη στάθμευση μέσω κινητού) το 2000, πρώτη Ψηφιακή Υπογραφή το 2002, έναρξη του id-Εισιτηρίου (πληρωμή μέσω της Κάρτας Πολίτη) στα μέσα μαζικής συγκοινωνίας το 2003, internet Voting το 2005, εισαγωγή της m-ID (πιστοποίηση της ταυτοπροσωπίας μέσω κινητού) το 2007, έναρξη της e-Αστυνομίας το 2007, έναρξη της e-Υγείας το 2008 και έναρξη της e-Συνταγογράφησης το 2010.
Καταλύτης για όλες τις παραπάνω υπηρεσίες, είναι το Εθνικό Σύστημα Ταυτοτήτων (National ID Card System), το οποίο θεωρείται από τα πλέον ανεπτυγμένα σε όλο τον κόσμο. Η Κάρτα αυτή είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια ταυτότητα. Είναι ουσιαστικά το «κλειδί» για όλες τις ηλεκτρονικές υπηρεσίες που έχουν οι πολίτες στη διάθεσή τους. Και ενώ μεν δεν είναι υποχρεωτική η Κάρτα, εντούτοις κανένας δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς αυτήν και γι’ αυτό τον λόγο την αποκτούν όλοι οι πολίτες. Το chip της Κάρτας περιέχει κρυπτογραφημένα αρχεία με πολύ υψηλό βαθμό κρυπτογράφησης (2048-bit) και ουσιαστικά επιτρέπει την απόλυτη ταυτοπροσωπία του κατόχου σε ένα ηλεκτρονικό περιβάλλον, όπου οι περισσότερες δραστηριότητες γίνονται από μακριά και χωρίς τη φυσική παρουσία του. Ιδού μερικά παραδείγματα για τη χρήση της Κάρτας: Ως εθνική ταυτότητα και ταξιδιωτικό έγγραφο για την Ευρωπαϊκή Ενωση. Ως κάρτα υγείας και κοινωνικής ασφάλισης. Ως αποδεικτικό στοιχείο ταυτοπροσωπίας για τις τραπεζικές συναλλαγές. Ως προπληρωμένο εισιτήριο στα μέσα μαζικής συγκοινωνίας στις πόλεις Tallinn και Tartu. Ως πιστοποιητικό για την ψηφιακή υπογραφή. Ως ταυτότητα ψηφοφόρου για την ψηφοφορία μέσω Διαδικτύου. Ως κλειδί για την προσπέλαση σε όλες τις κρατικές βάσεις πληροφοριών προκειμένου ο πολίτης να δει τα στοιχεία που τον αφορούν, όπως τα ιατρικά αρχεία του, οι φορολογικές δηλώσεις του κ.ά. Τέλος με την Κάρτα αυτή ο πολίτης πάει σε οποιοδήποτε φαρμακείο για να παραλάβει τη συνταγή που του έδωσε ο γιατρός του ηλεκτρονικά.
Πώς πέτυχαν όλα αυτά σε τόσο μικρό διάστημα; Αμέσως μετά την πτώση του Παραπετάσματος, στην Εσθονία συνειδητοποίησαν ότι ζούσαν σε μια μικρή χώρα με ελάχιστους πόρους και έπρεπε να αναζητήσουν τρόπους για να «σπρώξουν» τη χώρα μπροστά. Το 1996 αποφάσισαν ότι η πληροφορική και οι τηλεπικοινωνίες είναι καθοριστικής σημασίας για την πρόοδο της χώρας. Πρώτα-πρώτα εκπόνησαν ένα σχέδιο με κωδική ονομασία «Tiger Leap» και πέρασαν τους σχετικούς νόμους που αφορούσαν την Κάρτα Πολίτη και από τότε ακολουθούν πιστά το πρόγραμμα, ανεξάρτητα από το ποιος κυβερνά τη χώρα τους. Δεύτερον, αλλά πολύ σημαντικό, είναι η εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα από την αρχή του προγράμματος. Η απόφασή τους ήταν ότι ο ιδιωτικός τομέας πρέπει να συμμετέχει ενεργά στην υλοποίηση και δεν προσπάθησαν να τα κάνουν «όλα μόνοι τους», με αθρόες προσλήψεις προσωπικού όπως κάνουμε εμείς. Τρίτον και καθοριστικό στην επιτυχία ήταν η εκπαίδευση. Το 2002 εκπαίδευσαν στο Ιντερνετ και στη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών 100.000 πολίτες. Το επανέλαβαν για άλλους 100.000 πολίτες το 2009 και το 2010.
Το 2007, η Εσθονία βρέθηκε στην επικαιρότητα γιατί ήταν η πρώτη χώρα που αντιμετώπισε με επιτυχία μια μεγάλης κλίμακας κυβερνοεπίθεση στα συστήματά της. Από τότε το Tallinn έγινε η έδρα του NATO Cyber Defence Centre. Σήμερα οι ηλεκτρονικές λύσεις της Εσθονίας χρησιμοποιούνται από κυβερνήσεις, σε περισσότερες από 40 χώρες σε όλο τον κόσμο. Οσοι θέλετε να δείτε τι σημαίνει ηλεκτρονική διακυβέρνηση, μπορείτε να βρείτε (στα αγγλικά) απίστευτες πληροφορίες και παραδείγματα στο www.e-estonia.com.
Τα αποτελέσματα αυτής της ολοκληρωμένης ηλεκτρονικής διακυβέρνησης είναι: Ενα πρωτοφανές επίπεδο διαφάνειας και προσβασιμότητας στην κυβέρνηση. Ασφαλής, εύκολη και ευέλικτη ανταλλαγή ιδιωτικών, κρατικών και επιχειρηματικών πληροφοριών. Ενα υγιέστερο, και καλύτερα εκπαιδευμένο λαό, με εύκολη πρόσβαση στις κοινωνικές υπηρεσίες και ένα εξαιρετικό περιβάλλον για την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα.
Τέλος, για να σας προσγειώσω στην ελληνική πραγματικότητα, όταν ο υφυπουργός Παντελής Τζωρτζάκης, γύρισε από την Εσθονία και ξεκίνησε την παρουσίασή του για το τι είδε και τι έμαθε εκεί, ανέφερε την απαγορευμένη λέξη και ουσιαστικά τελείωσε άδοξα το εγχείρημα. Ποια είναι η απαγορευμένη λέξη για το ελληνικό Δημόσιο; «Outsourcing». Χαρακτηριστικά είπε ότι «η αντίστοιχη Γενική Γραμματεία Πληροφορικών Συστημάτων της Εσθονίας, έχει μόνο καμιά δεκαριά υπαλλήλους. Ολα εκεί γίνονται με τη συμβολή του ιδιωτικού τομέα». Εκτοτε δεν ξανάγινε κουβέντα για την Εσθονία. Τζάμπα το ταξίδι. Τζάμπα και οι διμερείς συμφωνίες. Ανάθεμα στην εμπλοκή του καταραμένου ιδιωτικού τομέα.
Και το κερασάκι στην τούρτα: Το Skype δημιουργήθηκε στην Εσθονία, αλλά «ευτυχώς, εμείς δεν έχουμε γίνει ακόμα Εσθονία». Κούνια που μας κούναγε!

Πηγή: Εφημερίδα Καθημερινή -Ανδρέας Δρυμιώτης
* Ο κ. Ανδρέας Δρυμιώτης είναι σύμβουλος επιχειρήσεων. Διαβάστε περισσότερα για αυτό το θέμα....